Phụ đề Tiếng Việt : HTT Group
Đại bàng sống một mình.
Con đại bàng này, đang bay qua những dãy núi hoang sơ miền bắc Scotland,
nó có thể sống nhiều ngày ở đây mà không gặp đồng loại của mình.
Vào mùa xuân, khi những cặp đại bàng đang nuôi một hoặc hầu hết là hai chim con,
thỏ và chim non đều không khó tìm.
Nhưng lúc này đang vào cuối năm, thức ăn trở nên hiếm hoi,
khó mà đủ thức ăn cho cặp đại bàng trên sườn núi hoang vắng này.
Những con chim non đã phải rời tổ để tìm sườn núi riêng của mình.
Vì vậy đại bàng không phải đối mặt với với những vấn đề ảnh hưởng
thậm chí chi phối cuộc sống như những loài động vật sống theo bầy đàn.
Không giống đại bàng cô độc, rất nhiều động vật sống thành đàn.
Nhưng đó không hẳn là vấn đề.
Làm thế nào để chung sống hoà thuận với những người bạn và,
cụ thể hơn, với những địch thủ của mình, mà không có những đụng độ liên tục?
Có một loài chim to lớn khác trên bầu trời Scottland, thậm chí lớn hơn chim ưng vàng.
Nó đến đây vào mùa thu và sau đó họp lại thành những đàn lớn.
Thiên nga Hooper, hạ cánh sau một hành trình dài 1000 dặm từ Iceland.
Ở đó, mùa đông tối tăm và lạnh khủng khiếp,
và những con chim đó bay tới đây để trú đông
trong điều kiện khí hậu ôn hoà hơn của Scotland.
Những nguồn nước thích hợp, hẻo lánh, dồi dào thức ăn, rất hiếm.
và cái hồ này sẽ sớm trở nên đông đúc.
Một số con chim non bay đến đây một mình
chúng chưa tìm được bạn tình.
Vài tháng tới sẽ là cơ hội để chúng tìm bạn đời cho mình.
Hầu hết là những gia đình, các cặp ghép đôi từ những con thiên nga sáu-tháng-tuổi nở ở Iceland.
Chúng sẽ sống cùng nhau cho đến mùa xuân tới.
Những kẻ mới đến thể hiện một sự thách thức rõ ràng với những đàn chim bản địa.
Chúng sẽ khẳng định một vị trí trên hồ.
Con trống chiến đấu khi cần thiết.
Con mái luôn ủng hộ nó,
và chúng ăn mừng những chiến thắng trong niềm vui hân hoan.
Các cuộc chạm trán đều theo một mô thức giống nhau.
Những cặp đôi chiến thắng tuyệt đối những con đơn độc.
Nhưng phần lớn chiến thắng tuyệt đối thuộc về các gia đình: thiên nga bố, mẹ và các con non.
Đây là một gia đình đặc biệt có quyền lực. Trong đàn có 4 chim non.
Những con độc thân hoặc thậm chí những cặp đôi định đến gần đều nhanh chóng bị đuổi đi.
Những con thiên nga non hăng hái tham gia vào lễ mừng chiến thắng.
Chừng nào chúng còn ở với bố mẹ, các con chim khác còn e dè chúng.
Nhưng nếu đi lạc, chúng sẽ bị đối xử không thương tiếc.
Chim bố mẹ sẽ chiến đầu với kẻ khác vì con cái chúng.
Những con chim thiên nga non sẽ ở với bố mẹ đến mùa xuân
khi chúng đủ mạnh để chiến đấu trong những trận chiến của riêng mình.
Trong thời gian đó, những thành viên khác trong đàn
vẫn bày tỏ sự tôn trọng với những gia đình hùng mạnh nhất
và tránh đối đầu những khi có thể.
Một không khí hoà bình hiện rõ trên hồ.
Những con thiên nga khác dành cho gia đình này chỗ ngủ rộng.
Những con chim non có thể bơi và ăn uống mà không phải tranh giành.
Nhưng không phải tất cả đều cư xử theo cách rõ ràng như vậy,
đặc biệt trong bầy đàn.
Loài gà, khi được nuôi thả tự do trên sân, như những con này,
đã tự hình thành những đàn nhỏ, được tổ chức chặt chẽ
và vững chắc đến đáng kinh ngạc.
Thường là có một con trống choai và một số con mái xung quanh nó,
và có thể một hoặc hai con trống khác đứng bên lề.
Một trong những nghiên cứu đầu tiên được thực thiện
để tìm hiểu xem động vật tổ chức đàn như thế nào
đã được tiến hành với một đàn gà như thế này.
Nếu có mười con gà hoặc ít hơn trong một đàn thì mỗi con đều biết những con khác.
Chúng di chuyển trong đàn, đào bới tìm thức ăn,
hoà thuận một cách rõ ràng.
Nhưng nếu tôi đưa cho chúng thứ gì đó mà chúng thực sự thích, chúng sẽ để lộ bản tính cạnh tranh thực sự của mình.
Hãy xem.
Con gà mái xám này đặc biệt hung hăng.
Nếu nó không kiếm được thức ăn đầu tiên,
nó sẽ mổ những con khác đang tìm ăn cho đến khi chúng nhường đường cho nó.
Con gà mái đen này cũng xử sự tương tự
và mổ bất cứ con nào trừ con gà xám dữ tợn mà nó vẫn tránh.
Kết quả của những cuộc chiến là một trật tự phân hạng,
trong đó mỗi con gà đều biết vị trí của mình.
Nếu con gà xếp cuối cùng trong chuỗi thứ bậc tìm được mồi đầu tiên,
nó sẽ bị tất cả những con khác đuổi cướp cho đến khi nó phải từ bỏ con mồi.
Rõ ràng, những con gà mái không hề bình đẳng.
Những con địa vị cao có quyền trừng phạt, những con địa vị thấp hơn bị bắt nạt.
Nhưng phần lớn thời gian, mối quan hệ giữa chúng có vẻ rất hoà thuận,
và đàn gà sống một cuộc sống yên ả và hiệu quả.
Những con gà trống choai cũng vậy. Chúng cũng tránh đối đầu nhau.
Nhưng thỉnh thoảng, con gà đứng đầu cũng phải nhắc cho những con khác nhớ ai là chủ,
trong trường hợp chúng nảy ra ý định muốn chiếm vị trí của con này.
(Gà trống gáy)
Những trật tự thứ bậc như vậy cũng có trong cuộc sống hoang dã.
Một nhóm chim Cacique đã lập đàn trên một cái cây cao
nhìn ra sông Manu tại Peru.
Những con trống xác lập thứ bậc từ đầu mùa sinh sản
bằng một loạt các cuộc chiến mà không con nào quên được.
Và những trận chiến đó giờ đây quyết định con nào sẽ giành được phần thức ăn ngon nhất
và, quan trọng hơn, sẽ giao phối với con cái khi nó sẵn sàng.
Những con đực chiến đấu giành quyền được phô diễn cạnh những chiếc tổ
mà mỗi tổ do một con cái độc thân làm và cư ngụ.
Một con trống địa vị thấp luôn nhường cho con có địa vị cao hơn,
giống như những con gà trong nông trại.
Thật là phí sức nếu cứ tiếp tục những cuộc chiến nếu như kết quả của chúng là như nhau.
Những con địa vị thấp chộp lấy cơ hội giao phối khi chúng có thể,
nhưng chúng có thể không thành công trừ phi chúng được lên hạng.
Vậy thì tại sao loài Cacique lại chịu đựng cuộc sống bầy đàn căng thẳng đó mà không sống riêng lẻ?
Lý do trở nên rõ ràng khi đàn chim bị đe doạ.
Một con chim Toucan, con vật thèm khát trứng và chim non.
Một con Cacique đơn lẻ chắc chắn không thể chống lại một con Toucan.
Nhưng tất cả thành viên trong đàn chung sức cùng nhau
có thể tạo nên một sự hàng rào phòng thủ hiệu quả cao.
Cái tổ này trống không.
Nhưng tổ này thì không.
Khỉ Capuchin, một loài khác luôn sẵn sàng đột kích.
Như vậy, ngay cả những con chim địa vị thấp trong cộng đồng cũng có khả năng bảo vệ những con chim non tốt hơn
so với việc chúng xây tổ cách ly khỏi cộng đồng, không có những biện pháp phòng chống hiệu quả với những kẻ tấn công.
Sư tử cũng sống theo đàn.
Những con sư tử cái là trung tâm của cả đàn. Có khoảng mười hai con hoặc hơn,
tất cả chúng có quan hệ họ hàng gần, mẹ và con gái, chị em gái, cô dì.
Và chính những con cái đảm nhận nhiệm vụ săn mồi.
Hai hoặc ba con đực, thường là anh em trai, chiến đầu cùng nhau
để đánh bại các con tiền bối và tham gia vào đàn.
Chúng sẽ lại chiến đấu khi có những con mới muốn thế chỗ của chúng.
Nhưng phần lớn thời gian, chúng sống hòa bình.
Cuộc sống bầy đàn mang lại cho sư tử nhiều thuận lợi.
Một trong số đó là chúng có thể săn những con mồi lớn và mạnh, như trâu rừng chẳng hạn.
Những con vật đồ sộ này có thể nặng gấp ba sư tử.
Một con sử tử riêng lẻ có thể không đánh bại được một con trâu trưởng thành khoẻ mạnh.
Đơn giản vì nó không đủ sức mạnh và độ nặng cần thiết để vật ngã con mồi
và nhiều khả năng nó có thể bị thương trong lúc cố gắng.
Nhưng một đàn sư tử săn mồi cùng nhau thì có thể.
Một cuộc đuổi bắt ban đầu nhằm đo lường con mồi và cách ly nó khỏi bầy.
Nếu con nào đó có vẻ yếu hơn những con khác, nó sẽ trở thành mục tiêu.
Sư tử tấn công.
Ngay cả khi bị những con sư tử vật ngã, con trâu vẫn rất nguy hiểm.
Cuối cùng nó cũng bị giết và bữa yến tiệc bắt đầu.
Còn cấp độ và thứ bậc trong đàn sư tử này? Đã có một cuộc chiến đấu nhỏ để xác định điều đó.
Cuộc giết chóc này đã đem lại một số lượng thịt rất lớn
có thừa cho tất cả mọi thành viên.
Vì vậy những kẻ chưa có phần trong chỗ thịt tươi sẽ ngoan ngoãn nằm chờ đến phiên mình.
Và đó là cách mọi việc diễn ra.
Những tay thợ săn nguy hiểm như người anh chị em này
có thể dễ dàng giết lẫn nhau nếu cuộc tranh giành trở nên bạo lực.
Nhưng chỉ vào những thời điểm khó khăn, cả đàn bị đói kéo dài,
vấn đề quyền ưu tiên mới phải giải quyết bằng bạo lực.
Sư tử, sống theo đàn,
thống trị cả vùng đất châu Phi khắc nghiệt tàn nhẫn
Và bí quyết cuả để chúng có được địa vị đó là sự đoàn kết.
Khi chúng hợp tác với nhau, không kẻ nào khác có thể đánh bại chúng.
Sự hợp tác này còn mở rộng ra với những mặt khác trong đời sống của chúng.
Những con sư tử cái nuôi con cùng nhau,
thay phiên bảo vệ và thậm chí đôi khi, cho con của con cái khác bú.
Khỉ đầu chó sống trong những đàn lớn hơn, lên đến 150 hoặc hơn.
Số lượng như vậy giúp bảo vệ những con khỉ nhỏ
những con không có khả năng tự vệ trong vài năm đầu.
Đàn khỉ tại Kenya này đang thức giấc,
sau một đêm an toàn trên vách đá thường ngày của chúng.
Trong một đàn khỉ đầu chó, luôn có cân bằng giữa tình bạn và sự ganh đua.
Giống sư tử, đàn khỉ là một cộng đồng lớn các mối quan hệ gần gũi bao gồm khỉ mẹ và con cái của chúng.
và những con cái trưởng thành nắm quyền lực nhiều nhất.
Những con đực mạnh mẽ là những kẻ ngoài cuộc
chúng chỉ được chấp nhận trong đàn bằng cách kết bạn với những con cái.
Chải lông là một cách để chúng thể hiện điều đó.
Chăm sóc cho con của một con cái là một cách thể hiện khác.
Một con đực cực kì dữ tợn cũng tỏ ra hết sức dịu dàng với những con con.
điều này càng đáng chú ý hơn khi nó chăm sóc con non ngay cả khi có thể nó không phải là con bố.
Trong xã hội của khỉ đầu chó, một hành động thiện chí như vậy sẽ được con mẹ ghi nhận
và có thể giúp phát triển quan hệ giữa con đực đó với con khỉ mẹ
cũng như khả năng nó được làm bố con khỉ con tiếp theo.
Những con đực củng cố quan hệ như thế
bằng việc chải chuốt cho con cái.
Tuy vậy, những cuộc chạm trán với những con đực khác phải được giải quyết hết sức cẩn trọng.
Hành động chép môi là biểu hiện của sự nhượng bộ.
Những con đực giả bộ những khuôn mặt lạ thường khác để thể hiện sự quyến rũ với những con cái đi ngang qua.
Những cuộc gặp có thể có vài chức năng.
Địa vị và tình cảm được xác định lại.
Những đứa con bắt đầu học thứ ngôn ngữ phức tạp của mùi vị và cử chỉ
và tầm quan trọng của các mối quan hệ xã hội.
Bằng cách chăm sóc cho khỉ con, con đực muốn thể hiện cam kết của mình với con mẹ
Và những con khỉ con, khi chơi cùng nhau sẽ học được cách kết bạn,
điều cần thiết để chúng đạt được một vị trí xã hội tốt sau này.
Chàng bảo mẫu này đã tuột mất cơ hội làm quen với một con khỉ cái đi ngang qua
vì nó bị bao quanh bởi những con khỉ đực đầy ghen tuông khác.
Nếu nó bỏ lại con khỉ con, có thể sẽ xảy ra một cuộc tranh cãi.
Và khi nó bị vướng vào con khỉ con, nó sẽ bị những đối thủ bỏ lại.
Nhưng nó còn rất nhiều cơ hội khác.
Một ông bố tốt là hình mẫu lý tưởng của những con khỉ cái.
Một con khỉ cái khác đi ngang qua,
nhưng nó không hứng thú với chuyện làm bạn và anh chàng thì đang bận.
Trong cái xã hội phức tạp này, căng thẳng sẽ dễ dàng dẫn tới xung đột.
Khi một con cái bị đe dọa và theo đuổi bởi một con đực,
nó sẽ tìm môt con khác được xem là một liên minh đáng yêu và bám theo con đực đó để được bảo vệ.
Với một người bạn giúp đỡ, nó được an toàn,
và, giữa chúng, một vài cái nhìn thù hằn là đủ để đuổi kẻ thù địch kia.
Với khỉ đầu chó, điều quan trọng không phải là to khỏe cỡ nào, mà là những đồng loại nó quen biết được đánh giá thế nào.
Tranh cãi và xung đột giữa những con vật trưởng thành
nhằm duy trì vị thế của chúng trong bầy là việc thông thường.
Nhưng những hành động trợ giúp, khi một con trưởng thành nhận được sự giúp đỡ từ con khác
khi nó gặp khó khăn là việc hiếm hoi hơn nhiều.
Nhưng những cử chỉ như vậy dường như lại diễn ra thường xuyên với một loài vật,
một đàn đang sống trong hốc cây này.
Nó không giống như những loài vật bạn thường nghĩ
một sinh vật đoàn kết, quan tâm đến nhau, bởi nếu nhìn bên ngoài nó không có vẻ như vậy.
Trên đống phân chim này, có những giọt máu đông,
một đặc điểm nhận dạng của những con dơi quỷ.
Và bầy dơi đang đậu ngay phía trên tôi.
Những con dơi này, tất cả đều là giống cái, thường đậu theo đàn.
Nếu chúng chuyển đi nơi khác, chúng sẽ đi cùng nhau và treo mình theo cùng thứ tự như vậy.
Hầu hết chúng có quan hệ huyết thống, dù không phải là tất cả.
Nhưng mọi con dơi đều biết rõ người bạn đồng hành của nó.
Buổi đêm, chúng bay đi hút máu.
Lừa là con mồi ưa thích.
Một con dơi đậu trên vai con lừa và cạo một lát da mỏng mà con lừa không hề biết.
Một con khác tấn công vào tai con lừa.
Nước bọt của dơi chứa một chất khiến máu không bị đông,
và tuôn ra từ vết cắn của con dơi.
Một con dơi thứ ba cố tìm một chỗ khác để tấn công.
(Con lừa kêu be be)
Con dơi đậu trên đất vẫn chưa tìm được chỗ bám,
nhưng nó rất đói nên cố gắng lần cuối.
Nhưng không được, nó sẽ bị đói đêm nay.
Khi trở về đàn, nó đậu cạnh một người bạn cũ.
Nó quay sang liếm mặt người hang xóm, cầu xin thức ăn.
Nếu nó bị đói trên một hoặc hai ngày, nó sẽ chết.
Nhưng bạn nó đã phun ra đủ lượng máu cần thiết
giúp nó cầm cự đến hôm sau.
Một đêm khác, tình huống đó có thể lại xảy ra,
và con dơi bị đói hôm nay sẽ trả ơn lại nếu bạn nó cần đến.
Nhưng những con dơi từ chối giúp lại người bạn đã từng giúp nó,
sẽ nhanh chóng bị phát hiện và, kết quả là sẽ không bao giờ được giúp đỡ nữa.
Vì vậy, với dơi quỷ, giúp đỡ lẫn nhau là cần thiết, dù chúng có quan hệ gì hay không.
Quan tâm đến người khác, và người khác sẽ quan tâm đến bạn.
Sự giúp đỡ lần nhau như vậy rất thông thường
trong những cộng đồng mà mọi thành viên có quan hệ gần gũi.
Những con cầy mangut lùn sống thành đàn khoảng 12 con hoặc nhiều hơn
trong những cái hang đầy rẫy những tổ mối cũ,
và hầu hết số này là con của một cặp bố mẹ.
Đây là một con cái đã già. Khi nó còn sống, không một con cái nào khác ở đây được sinh sản.
Và đây là bạn tình của nó, một con đực già.
Chúng chủ yếu ăn côn trùng
thứ mà chúng đào được dưới đất và từ những khúc gỗ mục.
Hàng ngày đàn cầy đi kiếm mồi. Đó là một công việc tốn nhiều thời gian.
Một con bọ to, đẹp và cứng cáp.
Nhưng việc đào bới thế này cũng có nguy hiểm của nó.
Nếu đầu của nó chúi vào một cái lỗ, nó không thể nhìn thấy kẻ thù đang đến gần,
và khi mông của nó chổng bên ngoài, con cầy hoàn toàn bị nguy hiểm.
Vì vậy, khi một số con đang kiếm mồi, những con khác trong đàn sẽ làm nhiệm vụ canh gác.
Những con đứng gác, thường là con đực, đôi khi là con cái,
sẽ lần lượt được ăn vào lúc thích hợp.
Những con sơ sinh đang trào đời.
Mẹ chúng không thể ở bên chúng suốt ngày. Nó phải mất nhiều thời gian để ăn.
Những thành viên có địa vị thấp trong đàn sẽ lần lượt chăm sóc những con non.
Một hoặc hai trong số những con trông trẻ này một ngày nào đó sẽ thay thế vị trí của con cái đầu đàn già đó.
nhưng lúc này, điều tốt nhất chúng nên làm là hoàn thành nhiệm vụ.
Làm như vậy, chúng có thể cải thiện được nòi giống của mình,
vì những con trông trẻ thường là chị của những con non
những con mang trong mình phần lớn gene của những thế hệ sau này.
Một con đại bàng dũng mãnh, kẻ thù nguy hiểm nhất.
Những con đứng gác dán mắt vào kẻ thù xem nó có tiến đến chỗ chúng không.
Nếu nó tiến lại, chúng sẽ rít lên một tiếng làm tín hiệu báo động.
(Rít)
Những con làm nhiệm vụ trông trẻ, chơi với chúng, và bắt côn trùng cho chúng.
Dù chúng chưa bao giờ có con, nhưng chúng vẫn có sữa để cho con non bú.
Giữa trưa, trời rất nóng, và nhiều con trong đàn cần ngủ.
Và chúng có thể thiu thiu ngủ an toàn
vì một số con trong đàn vẫn làm nhiệm vụ canh gác.
Như vậy, bằng cách giúp đỡ nhau và đợi cơ hội để sinh sản,
những con cầy mangut có thể tồn tại và duy trì nòi giống
ở nơi mà nếu chỉ sống theo cặp, chúng hẳn sẽ bị tiêu diệt.
Một loài động vật có vú nổi bật với sự chuyên môn hoá này trong cộng đồng của mình.
Sự nổi bật không được đánh giá mãi cho đến gần đây.
Không mấy ngạc nhiên, vì thông thường mọi người cho là
sinh vật đáng ngạc nhiên này không có gì nổi bật.
Đó là một loài đào bới rất nhanh và khoẻ, dành toàn bộ cuộc đời mình dưới lòng đất.
Loài chuột chũi không lông.
Những sinh vật này sống thành đàn khoảng 80 con trở lên gồm những con cùng dòng họ
và sống nhờ vào những củ khổng lồ dưới lòng đất của một số loài cây trên sa mạc
để kiếm thức ăn và nước uống.
Nhưng chúng không cách nào để biết những củ cây này ở đâu.
Chúng chỉ biết đào bới và hi vọng tìm được củ cây nào đó.
Vì vậy cả đàn phải đào liên tục.
Việc đào xới trên nền đất cứng thế này đòi hỏi tập thể.
Những con ở đầu hang, gặm những miếng đất cứng.
Môi của chuột chũi khít chặt sau những chiếc răng cửa dài và cong.
nhờ vậy mà nó không bị đất lọt vào mồm.
Những thành viên khác trong đội, ở đằng sau, sẽ gạt đất đá ra phía sau dọc hang.
cho đến khi đất đá gạt lên đến mặt đất.
Khí hậu ở đây luôn nóng tới mức những con chuột chũi không cần lông.
Vì chúng rất hiếm khi ở ngoài ánh sang, mắt rất ít sử dụng,
và chúng gần như mù, nên chúng luôn tiến về phía trước hoặc sau như những tàu điện ngầm.
Nhưng không phải tất cả chuột chũi đều đào bới.
Một vài con, to hơn những con đào hang một chút, dành phần lớn thời gian
trong một phòng trung tâm.
Đó là những chiến sĩ.
Có cả đực lẫn cái. Chúng làm nhiệm vụ bảo vệ trong tình huống khẩn cấp.
Và một kẻ đang tiến tới đây.
Một con rắn vừa tìm ra đường xuống một trong những cái lỗ của hang chuột.
Những con đào hang lẩn trốn, kêu chít chít báo hiệu cho lính bảo vệ.
Với những chiếc răng sắc nhọn,
những con này có thể cắn chết con rắn,
và chặn đứng đường vào hang.
(Tiếng chít chít)
Quân tiếp viện kéo đến.
Con rắn đổi ý và bỏ đi.
Con chuột đầu đàn, nữ hoàng, là con cái duy nhất sinh sản.
Nó sinh khoảng 12 con một lứa
và mỗi lứa cách nhau 13 tuần.
Và nó có thể sống 12 hoặc 13 năm.
Cha của lũ con là một trong hai con chuột bảo vệ già nhất.
Nhưng nó không sống được lâu như con chuột cái đầu đàn.
Chỉ sau một hoặc hai năm giao phối, nó sẽ kiệt sức và chết.
Một con chuột bảo vệ khác sẽ thay thế vị trí của nó.
Tất cả những con chuột con này sẽ trở thành chuột đào hang.
Và một vài con sau đó sẽ thành chuột bảo vệ,
nhưng trong khi con chuột cái đầu đàn còn sống thì không con cái nào có thể trở thành con mẹ đầu đàn.
Tại sao?
Cả đàn có một chỗ đi vệ sinh chung, kể cả con đầu đàn.
Những con đào hang, khi đi vệ sinh, cố ý bôi nước tiểu ở đó lên lớp da không lông của chúng.
Việc này giúp cho chúng có mùi đặc trưng của cả đàn, để chúng có thể nhận ra và chấp nhận lẫn nhau.
Nhưng cũng bằng cách đó, chúng đã tự ràng buộc mình vào cuộc sống vô sinh.
vì trong nước tiểu của con đầu đàn có một chất
có tác dụng kìm hãm sự phát triển buồng trứng của những con khác.
Sự kìm hãm sinh sản này sẽ còn tiếp tục chừng nào con đầu đàn còn sống.
Chỉ khi nó chết, một con cái thuộc nhóm chuột bảo vệ trưởng thành về sinh lý,
sẽ được nối ngôi.
Con đầu đàn dành phần lớn thời gian sống trong một cái hốc với những con lính gác xung quanh.
Nó không đào bới. Nó không chiến đấu.
Nó tập trung sức khoẻ vào công việc sản xuất
ra những lứa chuột mới.
Vì vậy thứ bậc của những con đào hang
được duy trì để thực hiện công việc đào hang cần thiết đó,
nhằm kiểm thức ăn cho bản thân chúng, cho anh chị em, và cho con đầu đàn.
Những phu khuân vác tích cực này cũng là thành viên của một cộng đồng,
với số lượng không phải một vài chục, mà là một vài triệu con.
Chúng cũng không chỉ tập trung để kiếm thức ăn.
Chúng đang tham gia vào một hệ thống nông nghiệp phức tạp hơn nhiều.
Những con kiến cắt lá phá huỷ cây cối suốt ngày đêm.
Chỉ có mưa to và ánh nắng quá gắt mới có thể ngăn được chúng.
Tất cả chúng đều là con cái.
Chúng là chị em, làm việc cùng nhau trong một trong những
cộng đồng được tổ chức và ràng buộc chặt chẽ nhất.
Chúng sử dụng chân như những chiếc compa,
chỉ đạo bộ hàm của chúng giúp chúng cắt được những mảnh
với kích cỡ to nhất chúng có thể mang được
Nhưng chúng không thể ăn những mảnh lá đó.
Cellulose, thành phần chính của lá ngoài nước, rất khó tiêu hoá.
Chúng phải khuân những mảnh lá này về tổ dưới mặt đất để xử lý.
Hành trình từ thân cây xuống có thể dài 50 feet hoặc hơn.
Và khi trên mặt đất, vẫn còn phải đi khoảng 100 yard nữa.
Khi đã ở trong cổng vào của tổ kiến,
những chiếc lá được đưa theo dọc hang xuống mặt đất.
Ở đấy, trong những căn phòng đặc biệt, những con kiến nhỏ sẽ đảm nhận nhiệm vụ
cắt lá thành những mảnh nhỏ hơn.
Những căn phòng này là những khu vườn, nơi đàn kiến trồng một loại nấm đặc biệt.
Những mảnh lá là nguyên liệu thô để gieo trồng nấm .
Nhưng, trước tiên, chúng phải qua xử lý.
Có thể sẽ rất nguy hiểm nếu vi khuẩn hoặc bào tử của một loài nấm lạ
xâm nhập vào tổ và sinh sôi nảy nở như cỏ dại.
Vì vậy, những con kiến thợ sẽ tỉ mỉ liếm trên bề mặt lá để làm sạch.
Rìa của từng miếng lá sẽ được nhai kĩ.
Việc này giúp những con kiến thợ có ít thức ăn,
vì chất lỏng trong lá cây thì dễ tiêu hoá.
Và nó cũng giúp chuẩn bị lá cho bước tiếp theo.
Những khu vườn ở đây có kích thước đa dạng, rộng khoảng một quả cam đến một quả dưa hấu,
ngoài ra chúng chứa đầy một nguyên liệu xốp, rỗ tổ ong màu xám.
Và bây gìờ, những con kiến thợ nhỏ nhất sẽ đảm nhận.
Chúng dài 2 milimet, cỡ một hạt cát.
Chỉ những con nhỏ như vậy mới có thể lọt qua lỗ nhỏ của khu vườn.
Chúng đẩy những mảnh lá vào trong lỗ
và sau đó rắc nấm lên trên bề mặt.
Trong vòng 24 giờ, màu xanh của lá sẽ hoàn toàn biến mất.
bên dưới một chuỗi những sợi màu trắng.
Một ngày hoặc hơn, những sợi nấm sẽ nở ra một cái mũ trên đỉnh.
Đó chính là thứ mà kiến ăn.
Một vài con kiến thợ sẽ ăn ngay tại chỗ.
Nhưng phần lớn được mang đi để nuôi ấu trùng
và cho những con kiến đã tha lá về tổ.
Lần lượt, mũ nấm sẽ được ngắt khỏi mớ lộn xộn này.
Chất lỏng được kiến làm vườn hút ra từ lá,
dùng để nuôi những con kiến thợ còn lại trong đàn.
Một cách chậm rãi, bầy kiến sẽ hoàn thành vụ thu hoạch.
Bây giờ nấm được sử dụng.
Chân rễ nấm và lá cây phải được thu dọn sạch khỏi vườn.
Bầy kiến thợ phá vỡ lớp hợp chất lỗ rỗ màu xám.
Từng phần một sẽ được mang dọc theo hang ra ngoài.
Một hàng dài kiến thợ nối tiếp nhau cho đến cửa hang.
Ở đó, ngoài cửa hang, bên cạnh tổ là bãi rác của đàn kiến.
Như vậy, một vụ thu hoạch nấm được hoàn tất.
Công việc được phân chia rất rõ ràng.
Đàn kiến có thể cắt bỏ lá của toàn bộ một cái cây chỉ trong một đêm.
Đường chúng đi có thể lên tới 100 yard.
Cái tổ dài 20 feet và sâu khoảng 18 feet.
Bên trong có hàng nghìn phòng
nơi những con kiến trồng trọt và sinh sống.
Và nó hầu như vững chắc.
Dù tiếng bước chân của tôi cũng đủ đánh bại chúng.
Những chiến sĩ bảo vệ này nặng hơn những con kiến trong vườn 300 lần.
Chúng cắn mọi thứ - giầy, tất…
Nhưng nếu chúng chỉ cắn quần áo của tôi thì chẳng có vấn đề gì.
Nếu chúng cắn vào da thịt tôi, chúng hẳn sẽ làm tôi nhảy dựng lên,
vì chúng có thể rạch một vết khá đau trên da thịt bạn.
Chúng hiếm khi từ bỏ con mồi. Một khi chúng đã ngậm chặt hàm, chúng sẽ ngậm mãi như vậy,
ngay cả khi phần còn lại của cơ thể có bị giật ra.
Chúng có thể hi sinh.
Nhiệm vụ của chúng là bảo vệ một nhân vật vô cùng quan trọng trong đàn.
Kiến chúa, mẹ của tất cả các con khác trong đàn.
Kiến chúa to như một con chuột mới đẻ.
Nó được thụ thai với ba hoặc bốn con đực.
Số tinh trùng đó sẽ được dùng cho đến suốt đời con kiến chúa.
Những con kiến thợ cần mẫn chải chuốt cho con kiền chúa khổng lồ.
Vài con làm nhiệm vụ quan sát phía sau, chờ đợi những quả trứng ra đời.
Nó có thể đẻ một triệu trứng một năm.
Có những trứng được thụ thai từ số tinh trùng có sắn, số khác thì không. Nhưng số trứng đó đều sẽ đều nở.
Một quả trứng xuất hiện, một hạt nhỏ màu trắng.
Một con kiến thợ đã chờ sẵn cho nó trồi hẳn ra, thận trọng kiểm tra nó bằng hàm răng của mình.
Nó nhặt quả trứng lên và mang đến phòng chăm sóc.
Những ấu trùng phát triền từ những quả trứng đã thụ tinh
hầu hết trở thành những con cái.
Cách chúng được kiến thợ chăm sóc
quyết định chúng sẽ thuộc loại nào trong sáu loại.
Những quả trứng chưa thụ tinh sẽ phát triển thành những con đực,
những con này bay khỏi tổ để tìm đến với những con kiến chúa có cánh bên ngoài và lập nên những đàn mới.
Khi những con kiến này bắt đầu cuộc sống trưởng thành,
chúng sẽ không thể thay đổi vai trò của mình, như chuột chũi hay cầy mangut làm.
Số phận chúng đã được ấn định.
Những con kiến đầu tiên từ thời kì đầu tiến hoá,
chắc chắn sống riêng lẻ,
như rất nhiều họ côn trùng và ong vẫn sống đơn lẻ ngày nay.
Trải qua hàng triệu năm, chúng đã sống thành bầy đàn
với số lượng ngày càng lớn và tổ chức phức tạp.
Giờ đây, quá trình đó đã trở nên hoàn thiện.
Bằng cách sản sinh ra những cá nhân làm các công việc chuyên môn cụ thể trong xã hội của mình,
năm triệu côn trùng đã tồn tại một cách hiệu quả.
Một loài thực sự xuất sắc.
Kẻ thống trị khu rừng không phải khỉ, hay những loài gặm nhấm, thậm chí cả con người.
Đó là loài kiến nhỏ bé, loài vật với khả năng sinh sôi nảy nở,
đã tự biến mình thành một siêu tổ chức,
một xã hội phức tạp, kỉ luật cao.